2009.11.26 01:33 Pycha zaślepia

Pycha zaślepia

Obecna sytuacja w redakcji Faktu, przypominająca bardziej stosunki feudalne, niż nowoczesną firmę, nie wzięła się z sufitu. Zagrożenie istniało od początku i z czasem Słowo Ciałem się stało. Moim zdaniem zawiniła pycha. Niczym nieuzasadnione przekonanie o własnej wyższości, automatyczne negowanie pozycji innych (konkurencyjnych czy nie) redakcji. Znów zatem wracam do początków Faktu.

Jak wspomniałem, od początku ekipa Faktu słyszała zapewnienia, że jest najlepszym zespołem prasowym w Polsce. Nie, że „stanie się”. Nie, że „jak się postaramy, to będzie”. Po prostu już była, choć przecież na początku jeszcze nikt niczego wielkiego dla tej konkretnej redakcji nie zrobił. A dlaczego miała być najlepszą ekipą? Ano dlatego, że wkroczyła na okręt pod banderą największego koncernu medialnego w Europie. Samo przytulenie się do giganta już stwarzało wrażenie, że jest się gigantem. Sytuacja analogiczna do jednej z piosenek Wojciecha Młynarskiego, opisującej okręt i to, co przyczepia się do jego spodu.

Z takiego założenia zaczęły stopniowo wynikać kolejne przekroczenia barier etycznych. Przed Faktem w mediach istniała zasada, że powielanie tekstów jest nieetyczne. Skoro ktoś już coś opisał, to my odpuszczamy – chyba, że znajdziemy drugie dno sprawy, inne ujęcie, szerszy kontekst. Plagiat był czymś wstydliwym, niegodnym dziennikarza. W Fakcie brać dziennikarska usłyszała słowa szefa: „wertujcie inne gazety. Róbcie tematy, które są w nich dobre. Inne gazety nie są dla nas konkurencją, my i tak temat ujmiemy najlepiej!” I tak się działo.

Przestraszone potęgą ASP inne media zazwyczaj nie protestowały. Wszechwładza Faktu rosła, poczucie bezkarności i wzniesienia się „ponad poziomy” szefów redakcji również. Wizja IV władzy stawała się rzeczywistością niczym nie zagrożoną. Ani od zewnątrz, ani tym bardziej od wewnątrz. Na samo wspomnienie, że może by tak stworzyć w Fakcie związki zawodowe pewien Bardzo Ważny Redaktor zaregował niezwykle ostro „nawet nie żartujcie w ten sposób”.

Związki zawodowe nie powstały. Nie tylko zresztą z powodu niechęci władz redakcji do działań tego typu. Generalnie ludzie mediów to w olbrzymiej większości indywidualiści i niechętnie włączają się w zbiorowe działania. A związki zawodowe musiałyby powstać właśnie poprzez wspólną akcję. Zabrakło dalekosiężnej wizji, nikt zresztą nie przewidywał nadejścia czasów kryzysu. I dziś dziennikarze Faktu (i innych redakcji też) płacą bardzo wysoką cenę za brak organizacji broniącej prawa pracownicze.

Postarajmy się zrozumieć, jak mogli się czuć w takiej sytuacji szefowie Faktu. Włądza niemal absolutna, niemal kompletny brak wrogów. Wrogiem mógł być ten, którego sami wybierzemy sobie za wroga – i go zniszczymy. Przy tym zarobki dużo wyższe od średniej krajowej. Bardzo trudno uniknąć w tym wypadku zawrotu głowy. Nie oszukujmy się – niemal każdy normalny człowiek mógłby się zatracić. Władza jest jak narkotyk, cóż dopiero władza absolutna?!

Należy podkreślić, że poza redaktorem naczelnym do władz Faktu weszły osoby o, nazwijmy to, miernym dorobku osobistym. Nie były to osoby o niewzruszonych zasadach etycznych. Można powiedzieć, że dopiero Fakt wydobył tych ludzi spośród tysiąca innych i pokazał światu. Ci ludzie błyszczeli tylko dzięki Faktowi i tylko dla Faktu.

Nic dziwnego, że powstała dżungla wzajemnych podchodów, wojenek, skrytobójczych ataków. Jak choćby sytuacja, kiedy jeden kolega awansuje na szefa działu i przyjeżdża do Warszawy, a drugi kolega przykleja mu etykietki „narkoman i pijak”. Niczego zresztą nie osiąga, pogłębia jedynie ogólną degrengoladę. Obgadany kolega dowiaduje się o tym i już nikt nikomu nie wierzy. Łamanie panujących zasad mści się kompletnym brakiem tych zasad.

I jeszcze słowo o komantarzach do mojego bloga. Dziękuję wszystkim tym, którzy rzeczowo dyskutują tam o dziennikarstwie czy o sytuacji w Fakcie. O to chodziło. Są jednak także wpisy, w których roi się od niecenzuralnych słów, od chamskich ataków. Większość jest zapewne sterowana. Chodzi o to, aby rzeczową dyskusję zamienić w pyskówkę, w prostacki festyn wzajemnego obrzucania się błotem. Nie dajmy się sprowokować. Ktoś podpisujący się jako Grzegorz Jankowski wygraża palcem, sypie epitetami i kieruje wobec internautów groźby karalne. Zakładając, że to faktycznie sam Redaktor Naczelny wkroczył na to podwórko: te wpisy mnie nie przestraszyły i nie przestraszą. Barierę strachu przełamałem już wiele lat temu. Zdaję sobie sprawę, że może Pan znać moje dane, a jeżeli nie, to kiedyś uda się Panu je poznać. Nie boję się tego i nadal będę robił swoje. Mam przeświadczenie graniczące z pewnością, że czynię tak dla dobra Faktu a za jego pośrednictwem – dla całego dziennikarstwa. Mam prawo do swoich opinii – jak każdy inny internauta.